Στο παρόν κείμενο θα παρουσιάσω κάποιες σκέψεις και θέσεις που αφορούνε το επιστημονικό-θεολογικό ζήτημα της ελεύθερης βούλησης του ανθρώπου. Και πρώτα απ' όλα το σημαντικότερο ερώτημα που έρχεται στο νου κάποιου: υπάρχει ελεύθερη βούληση;
Αν αποδεχθούμε τη θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου (οι επιστήμονες τουλάχιστον την αποδέχονται) ότι το είδος μας είναι εξέλιξη άλλων προγενέστερων ειδών, σε ποιο στάδιο της εξελικτικής πορείας εμφανίστηκε η ελεύθερη βούληση; Έχουν άλλοι οργανισμοί ελεύθερη βούληση; Έχουν ελεύθερη βούληση τα βακτήρια ή η συμπεριφορά τους υπόκειται στους νόμους της φύσης; Έχουν ελεύθερη βούληση μόνο οι πολυκύτταροι οργανισμοί ή μόνο τα θηλαστικά; Μπορεί να έχουμε την εντύπωση ότι ο σκύλος μας χρησιμοποιεί την ελεύθερη βούλησή του όταν προτιμάει το κρέας ή όταν ξαπλώνει να τον χαϊδέψουμε, τι συμβαίνει όμως με την αμοιβάδα; “Σκέφτεται” ότι τα βακτήρια που μόλις έφαγε της άρεσαν, οπότε θα τα ξαναπροτιμήσει; Μάλλον όχι, παρ'ολα αυτά έχει κάποια προτίμηση στο θέμα της τροφής, προτιμώντας κάποια ήδη έναντι κάποιων άλλων. Είναι αυτό άσκηση της ελεύθερης βούλησης;
Αν και νιώθουμε ότι μπορούμε να επιλέξουμε τι θα κάνουμε, οι γνώσεις μας στη βιολογία δείχνουν ότι οι βιολογικές διαδικασίες υπάγονται στους νόμους της φύσης και τη χημεία και είναι τόσο καθορισμένες όσο και οι κινήσεις των πλανητών. Πρόσφατα πειράματα στον κλάδο της νευρολογίας υποστηρίζουν την άποψη ότι το μυαλό μας, το οποίο ακολουθεί τους νόμους της φύσης, καθορίζει τις ενέργειές μας και όχι κάποιος εξωπραγματικός πράκτορας που δεν υπόκειται στους νόμους της φύσης. Μια έρευνα σε ασθενείς που βρισκόταν υπο μερική νάρκωση σε εγχείριση εγκεφάλου έδειξε ότι ερεθίζοντας ηλεκτρικά συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου, μπορούσε να δημιουργηθεί στον ασθενή η επιθυμία να κουνήσει το χέρι ή να κουνήσει τα χείλη και να μιλήσει. Είναι δύσκολο να φανταστούμε πώς γίνεται να λειτουργήσει η ελεύθερη βούληση αν η συμπεριφορά μας καθορίζεται από τους νόμους της φύσης, οπότε φαίνεται ότι είμαστε απλά βιολογικές μηχανές και ότι η ελεύθερη βούληση είναι απλά μια ψευδαίσθηση.
Παρ' ότι φαίνεται ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά καθορίζεται από τους νόμους της φύσης, το αποτέλεσμα προκύπτει με πολύ περίπλοκο τρόπο και με τόσες παραμέτρους που είναι πρακτικά αδύνατο να προβλεφθεί. Για να γίνει αυτό θα χρειαζόταν η γνώση της αρχικής κατάστασης καθενός από τα τρισεκατομμύρια τρισεκατομμυριών μορίων του ανθρώπινου σώματος και η λύση ενός ανάλογου αριθμού εξισώσεων. Ένα τέτοιο εγχείρημα θα χρειαζόταν μερικά δισεκατομμύρια χρόνια για να λυθεί και προφανώς η προηγούμενη διαπίστωση δεν έχει καμία πρακτική σημασία. Επειδή, λοιπόν, δεν μπορούμε να λύσουμε τις εξισώσεις αυτές χρησιμοποιούμε την έννοια/θεωρία της ελεύθερης βούλησης. Η μελέτη της θέλησής μας και της συμπεριφοράς που προκύπτει από αυτήν είναι το αντικείμενο της επιστήμης της ψυχολογίας.
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου